İstem Mühendisliği Sanatı: Tek Bir Cümleden Kendini Geliştiren Yapay Zekâ Sistemlerine
Bir dil modeline yazdığınız her mesaj, sizin gördüğünüzü göremeyen bir okura gönderilmiş bir emirdir. Boş bıraktığınız her kararı model kendi başına doldurur: kime yazdığını, ne uzunlukta, hangi tonda ve ne amaçla. Bu kitap, o kararları bilerek vermeyi öğretiyor: iyi bir istemin parçalarını, istemin neden küçük bir program gibi davrandığını, modelin düşüncesini nasıl yönlendireceğinizi ve tek tek istemlerden ölçülebilir, test edilebilir sistemlere nasıl geçeceğinizi.
Belirli bir uygulamanın düğmelerini anlatmıyor; chatbot’lar birkaç ayda bir değişiyor. Her yerde işe yarayan ilkeleri anlatıyor ve bir ürüne ya da model kuşağına bağlı her bilgiyi tarihiyle veriyor.
Kimin için?
- Yapay zekâyı her gün kullanan ve daha iyi, daha güvenilir sonuç almak isteyen herkes. Teknik ön bilgi gerekmiyor.
- Yapay zekâyla iş akışı, otomasyon, RAG ya da ajan kurmak isteyen yazılımcılar ve teknik ekipler.
- Bu konuda ders veren ya da ders alan öğretim üyeleri ve öğrenciler. Kitap ders kitabı olarak kullanılmak üzere tasarlandı.
Kitapta neler var?
- Kısım I, İstem: İstem mühendisliği nedir, iyi bir istemin beş parçası (Rol, Amaç, Bağlam, Biçim, Kısıtlar) ve 2N1K kontrolü, program olarak istemler, istemlerin mantığı ve matematiği, modelin kelimelerinizle ne yaptığı (token, ilgi mekanizması, sıcaklık).
- Kısım II, Modelin Düşüncesini Yönlendirmek: Sıfır ve az örnekli istemden düşünce zincirine, düşünce ağacına ve grafiğine; kademeli istem; düşünen (akıl yürüten) modellere istem yazmak; bir istemin açığa çıkarabildikleri ve çıkaramadıkları.
- Kısım III, İş Başında İstemler: Yapay zekâyla kodlama ve kodlama ajanları, e-posta, özgeçmiş ve planlama, yaratıcı işler, çok modlu istemler ve veri analizi, görsel ve video istemleri, model seçmek ve değiştirmek.
- Kısım IV, Güvenlik: Koruma bariyerleri ve jailbreak’ler, istem enjeksiyonu, gizlilik ve güvenli tasarım.
- Kısım V, Sistem Kurmak: Bağlam mühendisliği, yapılandırılmış çıktılar, araç çağırma ve MCP, Zapier, Make ve n8n gibi araçlarla yapay zekâ akışları, RAG ile kaynağa dayalı cevaplar, çok ajanlı sistemler.
- Kısım VI, Gelişen İstemler: Kendini geliştiren istemler, istemleri ölçmek ve test etmek, istem derleme (DSPy ve otomatik istem optimizasyonu), etik ve becerinin geleceği.
Kitabı farklı kılan
- Her bölüm gerçek ve kaynaklı bir hikâyeyle açılıyor: belirsiz bir emir yüzünden yanlış vadiye dalan Hafif Süvari Tugayı, hesap yaptığı sanılan at Clever Hans, birim karışıklığı yüzünden kaybolan Mars Climate Orbiter, 45 dakika boyunca yanlış çalışıp şirketine 460 milyon doları aşkın zarar verdiren bir otomasyon, Grace Hopper’ın ilk başta kimsenin el sürmediği derleyicisi.
- Kullanıma hazır 205 istem örneği. Ana öğretim aracı önce-sonra çiftleri: zayıf istem, neden yanlış gittiği, geliştirilmiş istem ve neden işe yaradığı.
- 25 vaka çalışması, 27 “Gerçek Hikâye” kutusu ve 144 özgün şekil.
- 43 “Kaputun Altında” kutusunda matematik ve çalıştırılmış Python kodları var. Model çağıran örnekler çevrim dışı çalışır; hesap ya da API anahtarı gerekmez. Bu kutuları atlasanız da anlatının ipini kaçırmazsınız.
- Her bölümün sonunda özet, temel kavramlar, tekrar soruları, tartışma soruları ve uygulama etkinlikleri var. Toplam 296 kısa sınav sorusunun açıklamalı cevapları kitabın sonunda.
- 297 terimlik bir sözlük ve kitapta öğretilen 71 istem kalıbını bölüm numarasıyla listeleyen bir İstem Kalıpları Kataloğu.
- Her olgusal iddia açılıp okunmuş bir kaynağa dayanıyor. Hızla değişen bilgiler (modeller, ayarlar, fiyatlar, yasalar) “2026 sonu itibarıyla” diye tarihlendirildi.
Ders kitabı olarak
Kitap, haftada iki oturumlu on beş haftalık bir ders için önerilen bir planla geliyor. Kitabı derslerinde kullanmak isteyen eğitmenler; tekrar sorularının örnek cevaplarını, tartışma soruları ve vaka çalışmaları için rehberliği ve her bölüm için ek sınav sorularını içeren Eğitmen Eki’ni talep edebilir.
Kitap künyesi
- Yazar: Prof. Dr. Şadi Evren Şeker
- Dil: Türkçe. İngilizce baskısı The Craft of Prompt Engineering ayrı bir ürün olarak satışta.
- Baskı: 2026. Bilgiler 2026 sonu itibarıyla güncel.
- Uzunluk: 911 sayfa: altı kısımda 26 bölüm ve üç ek (kısa sınav cevapları, sözlük, istem kalıpları kataloğu).
- Biçim: Renkli PDF. Siparişiniz tamamlanınca hesabınızdaki İndirmeler bölümünden indirilir.
- Düzey: Ön bilgi gerekmez. Matematik ve Python isteğe bağlı “Kaputun Altında” kutularında.
Sık sorulan sorular
İstem Mühendisliği Sanatı kitabını kim yazdı?
Prof. Dr. Şadi Evren Şeker. 1997’den beri bilişim sektöründe çalışıyor ve üniversitede yapay zekâ ile bilgisayar bilimleri dersleri veriyor. Kitap, onun İstem Mühendisliği ders serisinden doğdu.
Hangi yapay zekâ aracıyla kullanılır?
Herhangi biriyle. İstemler bilerek araçtan bağımsız yazıldı; ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot ya da başka bir chatbot’ta küçük uyarlamalarla çalışır. Kitaptaki etkinliklerin neredeyse tamamı ücretsiz bir chatbot’la yapılabilir.
Kitabı okumak için teknik bilgi gerekir mi?
Hayır. Ana metin programlama ya da matematik bilgisi varsaymıyor. Kod yazanlar için RAG, araç çağırma, yapılandırılmış çıktı ve değerlendirme bölümleri, isteğe bağlı kutulardaki çalışan örneklerle birlikte daha derine iniyor.
Kitap hangi biçimde teslim ediliyor?
911 sayfalık renkli PDF olarak. Dosya, siparişiniz tamamlanınca hesabınızdaki İndirmeler bölümünde yer alır.
Ders kitabı olarak kullanılabilir mi?
Evet. Her bölümde kısa sınav, tekrar ve tartışma soruları ile uygulama etkinlikleri var; on beş haftalık bir ders planı öneriliyor. Eğitmenler ayrıca Eğitmen Eki’ni talep edebilir.
Bilgiler ne kadar güncel?
Bilgiler 2026 sonunda denetlendi. Bir model, ayar, fiyat ya da yasa geçen her yerde metin bunun ne zaman geçerli olduğunu belirtiyor; böylece ayrıntılar değişse de teknikler ve açıklamalar işe yaramaya devam ediyor.
YouTube’daki derslerle farkı ne?
Yirmi bölüm birer derse karşılık geliyor ama dersin çok ötesine geçiyor: kaynaklı hikâyeler, vaka çalışmaları, özgün şekiller, çalıştırılmış kodlar ve her bölümün sonunda alıştırmalar ekleniyor. Akıl yürüten modeller, istem enjeksiyonu ve gizlilik, bağlam mühendisliği, yapılandırılmış çıktı ve araçlar ile istemleri ölçmek ise derslerde olmayan, kitap için yazılmış yeni bölümler.
Kitap yazılırken yapay zekâ kullanıldı mı?
Evet ve kitap bunu açıkça anlatıyor. “Bu Kitap Nasıl Yazıldı?” bölümü, yapay zekâ araçlarının nasıl kullanıldığını ve her iddianın kaynaklara karşı nasıl denetlendiğini açıklıyor.
İngilizce baskısı var mı?
Evet. The Craft of Prompt Engineering adlı 851 sayfalık İngilizce baskı, renkli PDF olarak ayrı bir ürün şeklinde satılıyor.
Ders serisi ve sertifika
Kitap, Prof. Dr. Şadi Evren Şeker’in Bilgisayar Kavramları YouTube kanalındaki İstem Mühendisliği ders serisinden doğdu. Bilgilerini belgelemek isteyenler çevrim içi sertifika sınavına katılabilir:
Yazar hakkında
Şadi Evren Şeker, 1997’den beri bilişim sektöründe çalışıyor ve üniversitede yapay zekâ ile bilgisayar bilimleri dersleri veriyor. Yüksek lisans ve doktora tezlerini yapay zekâ alanında, doğal dil işleme üzerine yazdı. Altı ülkede akademisyen, uzman ve danışman olarak çalıştı; uzun yıllardır geniş bir kitleye bilgisayar bilimlerini anlatıyor.
Bu kitabın hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından nasıl yararlanıldığı ve içeriğin nasıl denetlendiği, kitabın “Bu Kitap Nasıl Yazıldı?” bölümünde açıkça anlatılır.
Değerlendirmeler
Henüz değerlendirme yapılmadı.